Ibihano bitegereje abadasuzumisha imyuka ihumanya ikirere ku binyabiziga
Yanditswe: Wednesday 27, Aug 2025
Minisiteri y’Ibidukikije yatangaje ko mu abatunze ibinyabiziga batazubahiriza amabwiriza yo gusuzumisha ibikoresho by’ubwikorezi bikoresha moteri bazahanishwa ibihano birimo n’ihazabu ya miliyoni 5 Frw.
Inzego zishinzwe ibidukikije ziherutse gutangaza ko umwuka abantu bahumeka ugenda urushaho kwandura kubera utuvungukira tw’umwuka twa PM2.5 tuva mu binyabiziga bikoresha moteri.
Iteka rya Minisitiri w’Ibidukikije ryo ku wa 25 Kanama 2025, riteganya ko igikoresho cy’ubwikorezi gikoreshwa na moteri kigenewe gutwara abagenzi muri rusange; igikoresho cy’ubwikorezi gikoreshwa na moteri kigenewe kwikorera imizigo; ibinyabiziga byigishirizwaho gutwara; igikoresho cy’ubwikorezi gikoreshwa na moteri kigenewe gukoreshwa imirimo y’ubucuruzi; ibinyabiziga bikoreshwa mu butabazi; bisi zitwara abanyeshuri; ibikoresho by’ubwikorezi bikoreshwa na moteri zikoresha ibikomoka kuri peteroli byagenewe gukoreshwa mu bwubatsi, mu buhinzi, no mu bindi bikorwa nk’ibyo n’imbangukiragutabara bizahabwa icyemezo kimara amezi atandatu mu gihe ibindi bizajya bihabwa ikimara umwaka.
Riti “Iyo isuzuma rigaragaje inenge, nyir’igikoresho cy’ubwikorezi gikoreshwa na moteri agomba kuzikosora kandi akakigarura gukorerwa irindi suzuma ryemeza ko izo nenge zakosowe mbere yo guhabwa icyemezo cy’isuzuma.”
Iri teka riteganya ibihano byo mu rwego rw’ubutegetsi birimo ihazabu kuri buri kosa.
Ingingo ya 24 ivuga ko uretse umuyobozi w’igikoresho cy’ubwikorezi gikoreshwa na moteri, “umuntu utubahiriza amabwiriza yerekeye imyuka ihumanya yoherezwa mu kirere aba akoze ikosa kandi ahanishwa ihazabu ya 3.000.000 Frw.”
Ni mu gihe “Nyir’igikoresho cy’ubwikorezi gikoreshwa na moteri utubahiriza amabwiriza yerekeye isohorwa ry’imyuka ihumanya ikirere aba akoze ikosa kandi ahanishwa ihazabu ya 25.000 Frw.”
Umuntu ukora, nta ruhushya, igikorwa gihumanya ikirere kitubahirije amabwiriza y’ubuziranenge agenga ubwiza bw’umwuka aba akoze ikosa, kandi ahanishwa ihazabu ya 3.000.000 Frw.
Ni mu gihe umuntu utubahiriza amabwiriza yerekeye kubungabunga ubwiza bw’umwuka no gukumira ihumanywa ry’ikirere aba akoze ikosa, agahanishwa ihazabu ya 2.000.000 Frw.
Igihano kiremereye kirimo ni ikigenewe “Umuntu utubahiriza amabwiriza yo guhagarika ibikorwa bihumanya ikirere aba akoze ikosa, kandi ahanishwa ihazabu ya 5.000.000 Frw.”
Ni mu gihe umuntu utubahiriza amabwiriza yo gukumira imyuka ihumanya yoherezwa mu kirere mu buryo bwihutirwa aba akoze ikosa, kandi ahanishwa ihazabu ya 3.000.000 Frw.
Na ho umuntu utamenyekanisha ko yohereje imyuka ihumanya ikirere atabigambiriye cyangwa bidaturutse ku bushake mu gihe giteganywa n’amategeko, aba akoze ikosa. Uyu ahanishwa ihazabu ya 1.000.000 Frw.
Iteka riti “Umuntu wahanishijwe kwishyura ihazabu ivugwa muri uyu mutwe, ayishyura mu kigega gishinzwe ibidukikije n’imihindagurikire y’ikirere mu gihe kitarenze iminsi irindwi uhereye igihe yabimenyesherejwe. Iyo icyo gihe kirenze atishyuye, yishyura amafaranga y’inyongera angana na zero n’ibice bitanu ku ijana kuri buri munsi w’ubukererwe.”
Imibare igaragaza ko mu Rwanda, moto zihariye 47% mu binyabiziga bisohora imyuka ihumanya ikirere, ari nabyo byatumye hatangira gushyirwaho ingamba zo gushishikariza abantu gukoresha moto zidakoresha lisansi ahubwo zikoresha amashanyarazi.
Mu gupimisha imyotsi, moto izajya yishyura 16.638 Frw. Mu gihe itabashije kubona icyemezo kubera imyuka myinshi ihumanya, umuntu azaba yemerewe kujya gukosoza ibyo bibazo agasubira gupimisha mu byumweru bibiri uhereye igihe isuzuma ryabereye. Icyo gihe azajya yishyura 8.319 Frw.
Imodoka zakorewe gutwara abantu zitarengeje uburemere bwa toni eshatu n’igice kandi zifite imyanya itarenga umunani yo kwicarwamo, hatabariwemo uw’umuyobozi, zo zizajya zishyura 34.940 Frw.
Mu gihe ikinyabiziga kitabonye uruhushya, gisubirayo nyuma y’ibyumweru bibiri nyiracyo akishyura 17.470 Frw.
Imodoka itwara abantu bava ku icyenda kuzamura ariko itarengeje 18 hatabariwemo umuyobozi w’ikinyabiziga, itwara imizigo irengeje toni imwe n’igice ariko itarenze toni eshatu n’igice hamwe n’itwara imizigo iri hejuru ya toni eshatu n’igice ariko itarengeje toni eshanu yishyura 51.578 Frw. Iyo isubiye gukosoza inenga za mbere yishyura 25.789 Frw.
Ibi ni kimwe no ku modoka itwara abantu barenga 18 kuzamura ariko itarengeje 30 hatabariwemo umuyobozi w’ikinyabiziga, itwara imizigo iri hejuru ya toni eshanu ariko itarengeje toni zirindwi, itwara abantu barenga 30 n’itwara imizigo irengeje toni zirindwi.
Ibindi binyabiziga bikoresha moteri bikora mu mirimo itandukanye bizajya byishyura 49.914 Frw, byajya gukosoza bikishyura 24.957 Frw.
Aya mafaranga ni ayo gusuzumisha imyuka, gusuzumisha ubuziranenge bw’ikinyabiziga bizakomeza kwishyurwa nk’uko bisanzwe.
Ibinyabiziga bikoreshwa na moteri byose birapimwa ngo hamenyekane niba imyuka bisohora idahumanya ikirere

Leave a Reply
Your email address will not be published. Required fields are marked *