skol

Twakwizihiza Noheli akarengane kaganje? -Minisitiri Bizimana ku mwanzuro wafatiwe Kabuga

Yanditswe: Thursday 25, Dec 2025

featured-image

Minisitiri w’Ubumwe bw’Abanyarwanda n’Inshingano Mboneragihugu, Dr. Bizimana Jean-Damascène, yagaragaje ko umwanzuro Inteko y’abacamanza b’Urwego Mpuzamahanga rwashyiriweho Gukora Imirimo y’Insigarira y’Inkiko Mpanabyaha (IRMCT) yafatiye Kabuga Félicien mu myaka ibiri ishize ubishya ibirori by’umunsi mukuru wa Noheli.

Ni igitekerezo Minisitiri Bizimana yakomoye ku muturage warokotse Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, yatewe inkunga ikomeye na Kabuga, wamugaragarije agahinda yatewe n’uko abahungabanya amahoro bo mu mutwe w’iterabwoba wa FDLR bakomeje gukwirakwiza urwango n’ingengabitekerezo ya Jenoside, no mu gihe cy’iminsi mikuru y’amahoro nka Noheli.

Yagize ati “Rwose FDLR ifite ingengabitekerezo n’ibyaha bya Jenoside bisa n’Ubunazi bwa Adolf Hitler n’abayoboke be, bakoreye Abayahudi Jenoside. Nk’uko Uburengerazuba butihanganira amatwara y’ubu-Nazi n’urwago rwibasira amoko, ni ko byakabaye bigenda no kuri FDLR ihagariye ubu-Nazi mu karere. Ni bwo abagizweho ingaruka bakwizihiza neza Noheli, barangamiye ahazaza heza.”

Minisitiri Dr. Bizimana yagaragaje ko Kabuga yari mu baterankunga bakomeye ba Jenoside yakorewe Abatutsi, kandi ko iyo aba yarafashwe Jenoside igihagarikwa, yari kuburanishirizwa hamwe na bagenzi be mu Rukiko Mpanabyaha Mpuzamahanga rwashyiriweho u Rwanda (ICTR), rwakoreraga i Arusha muri Tanzania.

Muri Kanama 2023, abacamanza bo mu rugereko rw’ubujurire rwa IRMCT bashimangiye umwanzuro wari warafashwe mu 2022, uvuga ko Kabuga adafite ubushobozi bwo kuburana bitewe n’uburwayi bukomoka ku zabukuru, burimo kwibagirwa, kandi ko nta cyizere gihari cy’uko yakira ku buryo urubanza rwe rwasubukurwa.

Minisitiri Bizimana yatangaje ko abacamanza ba IRMCT bakoze ikosa ryo guhagarika urubanza rwa Kabuga, kandi ibyo byashimangiwe n’uko umwe muri bo ukomoka muri Maroc, Mustapha El Baaj, yabavuyemo, akagaragaza ko impamvu yashingiweho itumvikana.

Umucamanza El Baaj yanyuranyije na bagenzi be ashingiye ku zindi manza zaburashijwe n’inkiko zirimo urwa Loni muri East Timor, nyuma yo kugaragaza ko indwara yo kwibagirwa idahagije ngo byemezwe ko ushinjwa icyaha adafite ubushobozi bwo kuburana.

Uyu mucamanza yasobanuye ko kuba rimwe na rimwe Kabuga yarifatiraga icyemezo cyo kutitabira amaburanisha, agasaba ko umunyamategeko we atongera kumuburanira no kuba yaritabiriye amaburanisha yose ubwo ubusabe bwo gukura umunyamategeko we mu rubanza bwaterwaga utwatsi, “Ibi bigaragaza ko Kabuga afite ubushobozi bwo kumva urubanza.”

Minisitiri Bizimana yagize ati “Abacamanza bafashe umwanzuro mu rubanza rwa Kabuga Félicien baribeshye. Bari bakwiye gufatira urugero ku byabereye muri Timor no ku itegeko ry’u Budage.”

Yatanze urugero rw’urubanza rwaciwe n’urukiko rwa Itzehoe rwo mu Budage tariki ya 21 Ukuboza 2002, aho Irmgard Furchner wari ufite imyaka 97 igifungo cy’imyaka ibiri, azize ibyaha yakoreye mu nkambi y’Abayahudi ya Suthof (ubu ni muri Pologne) ubwo yari afite imyaka 19. Icyo gihe Furchner yari Umunyamabanga w’umuyobozi w’iyi nkambi.

Minisitiri Bizimana yibukije ko mu 2020, urukiko rwo mu Budage rwakatiye uwari umurinzi w’inkambi ya Suthof, Bruno Dey, igifungo cy’imyaka ibiri kandi na we yari mu zabukuru kuko yari afite imyaka 93 y’amavuko.

Ati “IRMCT yasimbuye ICTR, kwanga kuburanisha Kabuga Félicien w’imyaka 88, yananiwe bikomeye inshingano yayo yo gutanga ubutabera. Gukingira ikibaba Kabuga Félicien hitwajwe imyaka ye ni ukudatanga ubutabera kweruye.”

Kuva IRMCT yafata umwanzuro wo guhagarika urubanza rwa Kabuga, uyu Munyarwanda aracyafunzwe by’agateganyo kuko yabuze igihugu kimwakira mu by’i Burayi yifuje kubamo. Minisitiri Bizimana yavuze ko icyahumuriza Abanyarwanda ari uko Kabuga atazasubiramo ibyaha.

Urubanza rwa Kabuga rwahagaze mu 2023, abacamanza basobanura ko adafite ubushobozi bwo kuburana

Minisitiri Bizimana yatangaje ko Kabuga yari kuburanishwa nka Irmgard Furchner na Bruno Dey bari bakuru kumurusha

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Who are you?

Amategeko n'amabwiriza birkurikizwa