Umuvugizi wa Guverinoma, Yolande Makolo, yatangaje ko mu cyerekezo u Rwanda rufite cyo gutangira gukoresha ingufu za nucléaire mu bikorwa bya gisivile, rufitemo abafatanyabikorwa batandukanye bazarufasha kugera kuri iyi ntego rwihaye.
Ibi Makolo yabigarutseho kuri iki Cyumweru tariki 31 Gicurasi 2026, mu butumwa yashyize kuri X.
Yagaragaje ko muri iyi gahunda yo kubyaza umusaruro ingufu za nucléaire, u Rwanda ruri gukorana n’abarimo Abarusiya n’Abanyamerika.
Ati “U Rwanda ruri gufatanya n’abafatanyabikorwa mpuzamahanga banyuranye mu guteza imbere ubushobozi bwacu bw’urwego rwa nucléaire ikoreshwa mu bikorwa bya gisivile. Uretse ikigo cyo mu Burusiya cya Rosatom, gikomeye ku Isi mu kubaka inganda za nucléaire, mu cyumweru gishize mu nama ku bya nucléaire yabereye i Kigali, u Rwanda rwasinyanye amasezerano y’ubufatanye na Guverinoma ya Amerika mu guteza imbere ubufatanye mu gutunganya ingufu za nucléaire hagati y’ibihugu bibiri, n’andi masezerano Ikigo cy’Igihugu gishinzwe Ingufu za Atomike (RAEB) cyagiranye n’ibigo byo muri Amerika, Afurika y’Epfo na Autriche.”
Yakomeje agaragaza ko u Rwanda inyigo zo kubaka uruganda rwa nucléaire no kugira Ikigo cy’Icyitegererezo cya Siyansi n’Ikoranabuhanga kuri nucléaire ziri mu bikomeje gushyirwamo imbaraga.
Ati “Mu Rwanda, inyigo zo kubaka uruganda ruto rwa nucleaire rukoresha ikoranabuhanga rya SMR no gushyiraho ikigo cy’Icyitegererezo cy’Ubumenyi mu bya nucléaire n’Ikoranabuhanga birakomeje.”
Yakomeje agaragaza ko kuri ubu ibigo by’imari nabyo byatangiye kumva impamvu yo gushyigikira imishinga nk’iyi.
Ati “Mu mateka, imishinga nk’iyi yakundaga guterwa inkunga na za guverinoma, ariko mu bihe bya vuba amabanki mpuzamahanga y’iterambere yatangiye ibiganiro ku buryo bwo gushyiraho gahunda z’inkunga, zagura amahirwe yo kubona ubushobozi bwo gutera inkunga ibihugu bikiri mu nzira y’amajyambere byatangiye gahunda yo guteza imbere ingufu za nucléaire.”
Umuyobozi Mukuru wa Rosatom, Alexey Likhachev, ku wa Kane tariki ya 14 Gicurasi 2026 ubwo yari mu nama y’Ihuriro ry’abakora imashini nini na we yemeje ko bakomeje gukorana n’u Rwanda muri iyi gahunda.
Yagize ati “Twemeranyijwe kubaka inganda za nucléaire muri Kazakhstan, Vietnam, Myanmar n’u Rwanda.”
Mu 2018 ni bwo u Rwanda rwatangiye imikoranire n’u Burusiya igamije gushyira mu Rwanda Ikigo gikora Ubushakashatsi ku ikoreshwa ry’izi ngufu bizanageza ku ruganda rwazo rwitezweho kugira uruhare mu kongera amashanyarazi.
Isuzuma rya mbere ryakorewe u Rwanda kuva tariki 2-9 Werurwe 2026, ryagaragaje ko u Rwanda ruhagaze neza ku ngingo nyinshi zerekeye ubushobozi bwo gukoresha ingufu za nucléaire.
U Rwanda rufite gahunda ko bitarenze mu myaka ya 2030 ruzaba rufite urwo ruganda rutanga amashanyarazi akomoka ku ngufu za nucléaire.
Inama Mpuzamahanga ku ikoreshwa ry’Ingufu za nucléaire muri Afurika iheruka kubera i Kigali, yasize u Rwanda kandi rusinyanye amasezerano n’Ikigo cyo muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Holtec International, gikora ikoranabuhanga ryifashishwa mu kubyaza ingufu za nucléaire amashanyarazi.
Holtec International ikora Small Modular Reactors zifashishwa mu kubyaza ingufu za nucléaire amashanyarazi. Ni yo izaha u Rwanda izo mu bwoko bwa SMR-300 rushaka gukora.
U Rwanda kandi rwasinyanye amasezerano y’ubufatanye na Leta Zunze Ubumwe za Amerika y’ibijyanye n’ikoreshwa ry’ingufu za nucléaire.
Ni amasezerano ku ruhande rw’u Rwanda yasinywe n’Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga, Dr. Usta Kaitesi hamwe Renee Sonderman, Umunyamabanga w’Agateganyo wungirije mu Biro bishinzwe kugenzura intwaro, ingaruka zazo n’imikoreshereze yazo mu Biro bishinzwe Ububanyi n’Amahanga bya Leta Zunze Ubumwe za Amerika.
Aya masezerano y’ubufatanye arimo ingingo zishingiye ku gutanga ubumenyi ku banyeshuri b’Abanyarwanda bajya kwiga muri Amerika mu bijyanye n’ingufu za nucléaire, gutera inkunga ibikorwa bijyanye n’imishinga ya nucléaire n’izindi ngingo.
Ku wa 20 Gicurasi 2026 kandi u Rwanda rwagiranye amasezerano y’imikoranire n’ibigo bibiri birimo Allweld Training Academy Pty (Ltd) yo muri Afurika y’Epfo na World Institute for Nuclear Security (WINS) ifite icyicaro i Vienne muri Autriche, ajyanye no kurufasha mu rugendo rurimo rwo kwisunga ingufu za nucléaire mu mishinga y’iterambere.
Amasezerano y’u Rwanda na WINS ajyanye no gufatanya mu guteza imbere umutekano mu by’ingufu za nucléaire no kubakira ubushobozi abari muri uru rwego, hagamijwe guhangana n’ibibazo by’umutekano mu bijyanye n’izi ngufu binyuze mu guhanahana ubumenyi no guteza imbere imikorere igezweho.
Ku rundi ruhande, Allweld Training Academy Pty (Ltd) ifite icyicaro gikuru i Cape Town ni ikigo gicungwa n’ikindi kizobereye mu bijyanye n’ingufu za nucléaire kuva mu 1962 cya Allweld Nuclear & Industrial, gitanga amahugurwa yo ku rwego rwo hejuru nk’ajyanye no gusudira ibyumba bikoreshwa mu nganda za nucléaire n’ibindi bijyanye no guhugura abakozi.
Leave a Reply
Your email address will not be published. Required fields are marked *