skol

KWIBUKA 31 : Amateka y’Umuhanzi Karemera Rodrigue wishwe muri Jenoside Yakorewe Abatutsi mu 1994.

Yanditswe: Thursday 10, Apr 2025

featured-image

Mu busanzwe Amazina yiswe na babyeyi ni Karemera Rodrigue, yabonye izuba mu mwaka w’i 1957, yavukiye ndetse akurira mu karere ka Rwamagana. Akaba yari umwana w’imfura mu muryango wabo wa bana bane. Mu rugendo rwe rwa mashuri, abanza yayize ku ishuri rya Saint Aloys I Rwamagana ni mu gihe ayisumbuye yayize mu iseminari ya Zaza iherereye mu karere ka Ngoma. Mu mwaka w’i 1973 ubwo imwe mu miryango y’Abatutsi yameneshwaga abandi bakicwa, Karemera Rodrigue yaje guhita ahungira I Burundi ndetse (…)

Mu busanzwe Amazina yiswe na babyeyi ni Karemera Rodrigue, yabonye izuba mu mwaka w’i 1957, yavukiye ndetse akurira mu karere ka Rwamagana. Akaba yari umwana w’imfura mu muryango wabo wa bana bane. Mu rugendo rwe rwa mashuri, abanza yayize ku ishuri rya Saint Aloys I Rwamagana ni mu gihe ayisumbuye yayize mu iseminari ya Zaza iherereye mu karere ka Ngoma. Mu mwaka w’i 1973 ubwo imwe mu miryango y’Abatutsi yameneshwaga abandi bakicwa, Karemera Rodrigue yaje guhita ahungira I Burundi ndetse yahunze akiri umunyeshuri mu mwaka wa kane wayisumbuye.

Ageze aho I Burundi niho yaje gusoreza amashuri yisumbuye. Mu mwaka w’i 1977 Karemera Rodrigue yagarutse mu Rwanda abifashijwemo na musenyeri Sibomana wifuzaga kuzagira Karemera Rodrigue umupadiri. Akigera mu Rwanda yaje guhita ajya kwiga iby’ubupadiri mu iseminari ya Nyakibanda iri I Gishamvu mu karere ka Huye. Inzozi zo kuzaba umupadiri yabonaga zitangiye gukendera ndetse yaje guhagarika aya masomo ageze mu bufuratiri maze afata umwanzuro wo kwiberaho ubuzima bw’Umukristo usanzwe. Mu mwaka w’i 1983 Karemera Rodrigue yarushinze n’inshuti ye byigihe kirekire ariwe Mukakibibi Madelene Imana yahaye umugisha urukundo rwabo aho Babyaranye abana batatu gusa ubwo uyu muhanzi yicwaga muri Jenoside Yakorewe Abatutsi mu 1994 akaba yaricanwe n’umwana we w’imfura.

Impano yo kuzaba umuhanzi si ikintu cyaje akuze kuko Karemera Rodrigue yatangiye gukunda umuziki akiri umwana muto ndetse ubwo yigaga mu mashuri abanza yaririmbaga muri chorali akaba n’umuhereza mu kiliziya. Ubwo yavaga mu byo kwiga amasomo y’Igipadiri yaje guhita ajya mu gihugu cya otirishe kwigayo imyaka itatu ibijyanye n’umuziki ndetse no gucuranga ibikoresho by’umuziki nka Piano, Guitar, ingoma za kizungu, n’ibindi byinshi. Aya masomo yaje kuyasoza maze agaruka mu Rwanda akora umuziki aho mu rugendo rwe nk’umuhanzi yamamaye mu ndirimbo nyinshi zitandukanye yagiye akora zirimo : Ubalijoro, Kwibuka, Abantu si bo Mana, Mpinganzima, mon coeur rebelle, Mukazi, n’izindi nyinshi.

Usibye gukora umuziki kugiti cye yabaye kandi mu itsinda rya muzika afatanyije n’abandi basore batatu mu itsinda bise PAMARO( Pascal, Augustin, Martin , na Rodrigue) iri Tsinda ryakanyujijeho mu muziki nyarwanda mu myaka yi 1980 mu ndirimbo nka Ihorere, n’izindi nyinshi. Karemera Rodrigue ari mu bahanzi bari abanyempano badashakisha ndetse rwose bidasaba gukora iyo bwabaga, abenshi bazi umuziki we bavugako ariwe muhanzi mwiza kurenza abandi mu kiragano cye. Usibye kuba yarashoboraga kwandika indirimbo ndetse no kuririmba yari afite ubushobozi bwo kuba yakwigisha umuziki ahariho hose mu Rwanda cyangwa hanze yarwo kuko yari abifitemo impamyabumenyi ihanitse. ndetse mu nzozi ze harimo kuzubaka ishuri ry’umuziki mu Rwanda.

Dore Ubusobanuro bwa zimwe mu ndirimbo ze :

1. Kwibuka : yayihimbiye inshuti ye Edmond biganye muri Seminari nto ya Zaza, Uyu Edmond yapfuye amarabira bibabaza cyane Rodrigue amuhimbira indirimbo ivuga ku bihe bagiranaga.

2. Indahiro : ni indirimbo yahimbiye umufasha we yakundaga cyane ariwe Madelene.

3. Ubalijoro : ni indirimbo yahimbiye nyirarume wari waragiye muri Uganda bakaba bari bamaze igihe batavugana yifuza ko uyu nyirarume yagaruka. Ati " Bakuru bawe baruzukuruje, Ntiwabamenya imvi ni uruyenzi agakomeza agira ati " I bugande niyo haba heza hate rwose nta gihugu cyaruta U Rwanda"

4. Mukazi : ni indirimbo yahimbiye umusore w’Inshuti ye nyuma yo kumubwira inkuru y’uburyo umukobwa bakundanaga yamubenze akisangira umusore wakoraga muri Electrogaz icyo gihe.

Hirya ya muzika Karemera Rodrigue yavugaga neza indimi 6 arizo ; I kinyarwanda, Icyongereza, Igifaransa, Igitaliyani, Ikidage, ndetse n’Igiswayire. Bitandukanye n’Abahanzi benshi b’Urungano rwe akaba we yarashoboraga kuririmba mu cyongereza ndetse n’Igifaransa bikaba arinabyo byatumaga ashobora kwamamara hanze y’U Rwanda kuko indirimbo ze buri wese yashoboraga kuzumva nta birantega ahuye nayo , akaba hari na zimwe mu ndirimbo ze ziri muri izo ndimi. Zimwe murizo twavugamo nka: Mon coeur rebelle, Leading Peace, n’izindi nyinshi.

Tariki 20 Gicurasi 1994 nibwo umuhanzi Karemera Rodrigue hamwe n’umufasha we ndetse n’umwana we w’Imfura witwa Karemera Valerie bishwe muri jenoside yakorewe Abatutsi, nyuma yo kugabwaho igitero n’Interahamwe aho bari batuye I Gikondo kuri Camp zaire. uyu muhanzi akaba yarishwe arashwe. Gusa abana babiri ba Karemera Rodrigue aribo : Bigabo Janvier na mukuru we Iradukunda Valery Karemera, babashije gucika interahamwe muricyo gitero kuri uyu munsi bakaba bakiriho. Nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi Umuryango wa Karemera Rodrigue ukaba waramenye amakuru yuko harundi mwana uyu muhanzi yasize yibarutse ku wundi mugore, Uyu mwana kurubu nawe akaba ariho aho atuye I Rwamagana akaba Yitwa Karemera Patrick.

Nubwo imyaka 31 ishize yambuwe ubuzima Ariko nuyu munsi ibihangano bye biracyakoreshwa n’umuryango nyarwanda bitewe n’ubutumwa bukomeye bubikubiyemo ibi bikaba byerekana uburyo ari Umunyabigwi ndetse izina rye rizahora ryibukwa iteka.

UMUSOZO!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Who are you?

Amategeko n'amabwiriza birkurikizwa