Kudahuza RH hagati y’abashakanye ni ikibazo gishobora kugira ingaruka ku nda no ku mwana, ariko si ikibazo gisanzwe gituma abashakanye babura urubyaro. RH ni ikimenyetso kiba ku nsoro zitukura z’amaraso. Umuntu ushobora kuba RH-positive (RH+) cyangwa RH-negative (RH−).

Ikibazo gishobora kuvuka iyo umugore afite RH− naho umugabo afite RH+. Muri icyo gihe, umwana ashobora kuragwa RH+ kwa se. Iyo amaraso y’umwana avanze n’ay’umubyeyi mu gihe cyo gutwita, kubyara, gukuramo inda cyangwa indi mpamvu, umubiri w’umugore ushobora gukora abasirikare (antibodies) barwanya amaraso ya RH+.

Ingaruka ku mwana

Mu nda ya mbere, akenshi nta kibazo gikomeye kiba. Ariko mu nda zikurikiraho, niba umwana afite RH+, abo basirikare bashobora kwambuka umura (placenta) bakangiza insoro zitukura z’umwana. Ibi bishobora gutera:

– Kubura amaraso (anemia) ku mwana.
– Umuhondo ukabije (jaundice) nyuma yo kuvuka.
– Kubyimba umubiri w’umwana (hydrops fetalis).
– Kwangirika kw’ubwonko bitewe n’umuhondo ukabije.
– Gupfira mu nda cyangwa nyuma yo kuvuka mu bihe bikomeye.

Ingaruka ku bashakanye

Kudahuza RH ubwabyo ntigutera kutabyara. Abashakanye bashobora gutwita no kubyara. Ikibazo kiba ku buzima bw’umwana iyo nta ngamba zo kwirinda zafashwe. Ni yo mpamvu ari ngombwa ko umugore amenya RH ye hakiri kare igihe atwite.

Icyo bakora kugira ngo birinde ikibazo

1. Gupimisha amaraso mbere cyangwa hakiri kare mu gihe cyo gutwita

– Menya niba umugore ari RH− n’umugabo RH+.

2. Kwitabira gahunda zose zo kwa muganga igihe atwite
– Abaganga bakurikirana niba hari ibimenyetso by’uko umubiri w’umugore watangiye gukora antibodies.

3. Guhabwa urukingo rwa Anti-D Immunoglobulin

– Umugore RH− ahabwa uru rukingo mu gihe cyagenwe n’abaganga kugira ngo umubiri we udakora antibodies zangiza umwana.
– Rutangwa kandi nyuma yo kubyara umwana RH+, nyuma yo gukuramo inda, cyangwa igihe habaye ikindi kintu gishobora gutuma amaraso y’umwana avanga n’ay’umubyeyi.

5. Gukurikirana inda yugarijwe

– Niba antibodies zarakozwe, abaganga bashobora gukurikirana umwana hifashishijwe ibizamini byihariye no gutanga ubuvuzi bukenewe.

Umwanzuro

Kudahuza RH hagati y’umugore RH− n’umugabo RH+ si impamvu yo kubura urubyaro, ariko bishobora guteza ibibazo bikomeye ku mwana mu nda cyangwa nyuma yo kuvuka. Icyakora, kubera ubuvuzi bugezweho n’urukingo rwa Anti-D, byinshi muri ibyo bibazo bishobora kwirindwa iyo umugore yitabye muganga hakiri kare kandi agakurikiza inama z’abaganga.